ผ้าจก

ผ้าจก

จก เป็นวิธีการทำลวดลายบนผืนผ้าของชาวไทยวนและไทพวน​ ผ้าจก  เป็นผ้าที่ทอขึ้นโดยวิธีสอดแทรกเส้นพุ่งพิเศษเข้าไป เพื่อสร้างลวดลายบนผ้าสีพื้น สีที่ตัดกันของเส้นด้ายเป็นลายต่างๆ นั้นเป็นเอกลักษณ์ที่บอกให้ทราบถึงกลุ่มชนผู้ทอและสื่อให้เห็นถึงความคิด ความเชื่อ ความคิดสร้างสรรค์ที่เป็นอุดมการณ์ของสังคม วิถีชีวิต ตลอดจนสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ ผ้าจกจึงเป็นผ้าที่ทำให้เกิดความรู้สึกในระหว่างผู้ใช้ว่าเป็นผู้คนอยู่ในกลุ่มเดียวกัน มีวัฒนธรรมความเป็นอยู่เหมือนกันและเป็นเจ้าของวัฒนธรรมเดียวกัน

การจกผ้าเป็นการสร้างลายโดยเพิ่มเส้นด้ายพุ่งพิเศษสีสดใสตัดกับเส้นยืนเข้าไปเป็นช่วงๆ ไม่ติดต่อกันตลอดหน้ากว้างของผืนผ้า การจกนิยมใช้วัตถุที่แหลมพอควร เช่น ไม้ ขนเม่นหรือนิ้วมือยกเส้นด้ายยืนขึ้น แล้วสอดใส่เส้นด้ายสีต่างๆ กันพุ่งพิเศษเข้าไปตามจังหวะของลวดลาย การทอแบบจกนั้นสามารถจกลายจากด้านหน้าหรือด้านหลังของผ้าก็ได้ ลวดลายที่มองเห็นด้านหน้าจะเรียบ ส่วนด้านหลังเป็นปมที่เกิดจากรอยต่อเส้นด้าย ผ้าจกสามารถนำไปตัดเย็บประกอบเข้ากับผ้าชิ้นอื่นๆ ที่สำคัญ ได้แก่ ผ้าซิ่นของสตรี โดยที่การทอและจกอาจจะทำเพียงบางส่วน ผ้าที่จกแล้วและนำไปประกอบเป็นเชิงผ้าซิ่นเรียกว่า “ผ้าซิ่นตีนจก”  ตัวซิ่นมักจะทอลายขวางลำตัวที่เรียกว่า ซิ่นตา ต่อด้วยหัวซิ่นสีขาวและแดง ส่วนซิ่นที่ต่อด้วยเทคนิคจกบริเวณตีนซิ่นเป็นผ้านุ่งที่ใช้ในโอกาสพิเศษ​ เช่น เทศกาลงานปอยหลวง งานตานก๋วยสลาก หรือพิธีแต่งงาน ขึ้นบ้านใหม่ เป็นต้น เนื่องจากเป็นผ้าที่ละเอียดและทอยุ่งยาก เจ้าของผ้ามักถนอมเป็นพิเศษ บางครั้งจึงมีการนุ่งผ้าซ้อนด้านในอีกหนึ่งชั้นเพื่อถนอมผ้าจก

ขอขอบคุณข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย

ติดตาม ลดาผ้าไหม  จากหลากหลายช่องทางไม่ว่าจะเป็น เว็บไซต์  Facebook  Instagram  Pinterest  Youtube และ Line @ladasilks  คุณจะไม่พลาดทุกข่าวสาร และโปรโมชั่นเด็ดๆจากทางร้าน